Partidu opozisaun CNRT, PLP no
KHUNTO forma bloku Aliansa Opozisaun Maioria Parlamentar (AOMP) hodi
kontrola sétimu Governu nia Governasaun.
Xefi bankada PLP, Fidelis Magalhães,
hateten, bloku opozisaun maioria Parlamentar ne’e, harii bazeia ba
kadeira ne’ebé barak liu iha Parlamentu Nasionál.
“Povu tenki hatene katak, iha Parlamentu
Nasionál partidu tolu mak maioria hanesan, CNRT, PLP no KHUNTO. Entaun
CNRT mak sei lidera bloku ida ne’e, tanba CNRT iha kadeira 22, PLP iha
kadeira 8, no KHUNTO iha kadeira lima,” katak Fidelis, ba jornalista
sira iha PN, Sesta (06/10).
Tuir Fidelis, métudu ne’ebe mak atu
aplika iha bloku opozisaun maioria Parlamentar ne’e mak metudu kolejial,
bazeia ba respeta malu.
Fidelis dehan, normalmente Bloku partidu
tolu ne’e, harii bazeia ba votus partidu ne’ebé barak liu ka kadeira
barak liu iha Parlamentu Nasionál, nia mak sei lidera bloku ne’e.
“Partidu tolu ne’e, iha konsertasaun
polÃtika hanesan forsa polÃtika iha Parlamentu Nasionál ne’e, maibé la
signifika katak, lider masimu PLP, Taur Matan Ruak mak atu diriji fali
bloku ida ne’e,” afirma Fidelis Magalhães.
Nia afirma, bloko AOMP ne’e, sei
aprezenta sira-nia an hanesan forsa Parlamentar ida, ho polÃtika ne’ebé
konsentradu iha Parlamentu Nasionál.
“Bloku ida ne’e, maioria iha Parlamentu
Nasionál, signifika kompozisaun partidu tolu ne’e, sei transforma sai
forsa polÃtika ida, tanba partidu tolu ne’e, iha kadeira 35, liu fali
Governu ne’ebé kadeira 30 de’it,” relata Fidelis.
Nia afirma, konsertasaun polÃtika ne’e, atu haree mós ba intendimentu ba programasaun polÃtika partidu tolu ne’e nian.
“Konsertasaun polÃtika ne’e nia
signifikadu mak bainhira ita aprezenta no define polÃtika ida ne’ebé
hanesan, programa ne’ebé bele lori moris diak ba ita-nia povu. Entaun
ami bele hamutuk aprezenta programa alternativa ida ba nasaun,” katak
Fidelis.
Iha
fatin hanesan, Xefi bankada CNRT, Arão Noe, hatete, ne’e asuntu
polÃtika altu nivel partidu nian. “Sei to’o iha ne’eba,”dehan Arão.
La kumpri regras konstitusional
Nune’e mós, Partidu CNRT, PLP no KHUNTO
mós hato’o ona karta pedidu ida ba Prezidenti Repúblika, Francisco
Guterres ‘Lu-Olo’ hodi apresia desizaun Prezidenti Repúblika nian ne’ebé
tuir regras konstitusional. Maibé tuir Bloku AOMP nia haree, iha
prátika Xefi Estadu la kumpri objetivu material husi regras
konstitusional ne’ebé mak iha.
Karta pedidu ne’ebé mak partidu
opozisaun tolu ne’e hato’o ba Prezidenti Repúblika, Francisco Guterres
‘Lu-Olo’ katak, desizaun hotu ne’ebé Prezidenti Repúblika foti ba
formasuan VII Governu ne’e, tuir duni konstituisaun, maibé la kumpri
regras konstitusional ne’ebé mak iha, no atribui hikas ba Parlamentu
Nasionál atu responsabiliza hodi válida ka konfirma desizaun hirak
ne’ebé la prudente ba formasaun VII Governu konstitusional ne’ebé la
garante katak, desizaun ida ne’e aseguradu tiha ona hodi hetan apoiu
parlamentar ne’ebé nessesáriu ba ezersisiu nia asaun Governativa.
Deputadu hirak ne’ebé mak subskreve iha
karta ne’e, la ignora mós ba alinea D husi artigu 85, husi lei
fundamental Estadu nian, hodi atribui ba Prezidenti Repúblika nia
responsabilidade hodi fó posse ba Primeiru Ministru ne’ebé partidu mais
votadu ka aliansa partidu sira ho maioria Parlamentar sei foti, hafoin
rona tiha partidu sira ne’ebé iha Parlamentu Nasionál.
“Ho nune’e iha biban ida ne’e, ami
rekoñese katak, Prezidenti Repúblika la halo tuir tradisaun
konstitusional Timor Leste nian, no la konsidera presedente hirak ne’ebé
mak mai tiha ona husi Prezidenti Repúblika sira uluk, tanba wainhira
haree ba inkapasidade husi mais votadu nian hodi forma akordu ho partidu
polÃtika sira seluk, oferese nu’udar solusaun diak liu ba Governasaun
ne’ebé harii metin ho maioria Parlamentar ida,”hateten karta pedidu
ne’e.
Karta
ne’e haktuir, Prezidenti Repúblika soe ba Parlamentu Nasionál,
responsabilidade ida ba estabilidade Governativa nian ne’ebé sei propoin
husi VII Governu konstitusional.
Karta ne’e hatutan, deputadu sira iha
Parlamentu Nasionál mós konsiente katak, tuir Estadu Timor Leste nia
padraun konstitusional, iha responsabilidade atu ho vontade no
determinasaun hodi defende promove no aprova polÃtika no programa sira
hotu, ne’ebé serve ba intrese nasionál, hodi impulsiona dezenvolvimentu
ne’e la ekivale hodi afirma katak, deputadu sira disipostu hotu atu
kuriji liu husi Parlamentar erus hirak ne’ebé ema balun halo ho
imprudensia polÃtika.
*gmntv.tl

No comments:
Post a Comment